คุกขี้ไก่ ตั้งอยู่ที่ตำบลปากน้ำแหลมสิงห์ จังหวัดจันทบุรี เป็นโบราณสถานที่มีชื่อเสียงในฐานะสัญลักษณ์แห่งความเจ็บปวดในประวัติศาสตร์ไทย ช่วงวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 ครับ แม้ชื่อจะฟังดูแปลก แต่เบื้องหลังกลับเต็มไปด้วยความทารุณและตำนานที่เล่าขานกันมานาน

นี่คือเรื่องราวตำนานและข้อเท็จจริงของคุกขี้ไก่ครับ:

1. ตำนานชื่อ "คุกขี้ไก่": ทรมานด้วยอุจจาระสัตว์
ตามตำนานและคำบอกเล่าของชาวบ้านระบุว่า สถานที่แห่งนี้ถูกสร้างขึ้นโดยชาวฝรั่งเศสเมื่อปี พ.ศ. 2436 (ร.ศ. 112) ในช่วงที่ฝรั่งเศสเข้ายึดครองจันทบุรี

วิธีการทรมาน: เล่ากันว่าชั้นล่างของอาคารใช้เป็นที่กักขังนักโทษ (ส่วนใหญ่คือชาวบ้านที่ต่อต้านฝรั่งเศส) ส่วนชั้นบนที่เป็นหลังคาโปร่งจะใช้สำหรับ "เลี้ยงไก่"

ความทารุณ: ไก่ที่อยู่ชั้นบนจะถ่ายมูล (ขี้ไก่) ลงมาใส่หัวนักโทษที่อยู่ข้างล่างตลอดเวลา กลิ่นที่เหม็นตลบอบอวลและความสกปรกถูกใช้เป็นเครื่องมือในการทรมานจิตใจและร่างกายนักโทษอย่างแสนสาหัส จนเป็นที่มาของชื่อ "คุกขี้ไก่"

2. ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์: "ป้อมปืนยาม"
ในทางโบราณคดีและหลักฐานทางทหาร อาคารนี้มีลักษณะเป็น ป้อมปืนยาม หรือหอสังเกตการณ์ครับ

ลักษณะอาคาร: เป็นอาคารสี่เหลี่ยมจตุรัส ก่ออิฐถือปูน สูงประมาณ 7 เมตร มีช่องระบายอากาศเป็นแถวๆ

การใช้งาน: นักประวัติศาสตร์บางส่วนสันนิษฐานว่า เดิมอาจสร้างขึ้นเพื่อเป็นป้อมตรวจการณ์ชายฝั่งหรือที่เก็บกระสุนดินปืน แต่ในช่วงความขัดแย้ง ฝรั่งเศสอาจดัดแปลงมาใช้คุมขังนักโทษจริงๆ ตามตำนานที่ชาวบ้านเล่าสืบต่อกันมา

3. ตำนานความลี้ลับและอาถรรพ์
เนื่องจากเป็นสถานที่คุมขังและมีผู้เสียชีวิตในอดีต ทำให้มีความเชื่อเรื่องความเฮี้ยนและอาถรรพ์:

ดวงวิญญาณนักรบ: ชาวบ้านบางคนเล่าว่าในคืนเดือนมืด มักจะได้ยินเสียงโซ่ตรวนลากผ่านพื้นดิน หรือเห็นเงารูปร่างคล้ายทหารโบราณเดินวนเวียนอยู่รอบอาคาร

ความขลัง: ผู้ที่ไปเยือนมักจะรู้สึกถึงความอึดอัดและวังเวงอย่างบอกไม่ถูก แม้จะตั้งอยู่ริมถนนและใกล้แหล่งท่องเที่ยวก็ตาม

4. สถานที่คู่กัน: ตึกแดง
หากไปคุกขี้ไก่ ต้องไม่พลาดไปชม "ตึกแดง" ซึ่งอยู่ห่างออกไปเพียงไม่กี่ร้อยเมตร

ตึกแดง: เป็นอาคารสีแดงสด เดิมคือที่ตั้งของป้อมปากน้ำแหลมสิงห์ แต่ฝรั่งเศสได้รื้อป้อมออกแล้วสร้างตึกนี้ขึ้นเพื่อใช้เป็นที่พักและกองบัญชาการทหารฝรั่งเศสในยุคนั้น

“ คุกขี้ไก่ “ เป็นคุกโบราณ ที่สร้างมาเมื่อปี พ.ศ. 2436 โดยทาง ฝรั่งเศสได้เข้ามายังประเทศไทย และยึดครองจังหวัดจันทบุรี เป็นที่ตั้ง และได้สร้างคุกขี้ไก่ขึ้นมา เพื่อเป็นที่ขังนักโทษชายไทย แต่ก้ยังไม่เคยได้ใช้ และสร้างมาพร้อมกับ ตึกแดง โดยชั้นบนของคุกนั้นเป้นที่สำหรับเลี้นงไก่ โดยจะให้ถ่ายมูลลงมาใส่หัวนักโทษ แต่นักประวัติศาสตร์บางส่วนแย้งว่าอาคารแห่งนี้ไม่ได้สร้างเป็นคุก แต่สร้างเพื่อใช้เป็นป้อมสังเกตการณ์คู่กับ ตึกแดง มีชื่อว่า ป้อมฝรั่งเศส

คุกขี้ไก่ มีลักษณะเป็นป้อมสี่เหลี่ยม ก่อยด้วยอิฐมอญ ตั้งอยู่ไม่ห่างจาก หาดแหลมสิงห์ และ ตึกแดง โดยตัวคุกยังคงเดิมไว้ตั้งแต่สมัย 100 ปีที่แล้ว โดยไม่ได้มีการบูรณะเลย มีเพียงการจัดแต่งพื้นที่สำหรับทางเดิน และสวนรอบนอก แต่ถ้าอยากเข้าไป ทางเข้าจะมีลักษณะเตี้ยเล็กน้อย คุกขี้ไก่ เป็นหลักฐานยืนยันเหตุการณ์ในยุคการล่าอาณานิคม ที่แสดงเป็นภาพเล่าเรื่อง ให้คนรุ้นหลังได้เรียนรู้ประวัติศาสตร์ของจันทบุรี ที่ได้รับผลกระทบเนื่องจากการล่าอาณานิคมของชาติตะวันตก

ถึงแม้เรื่องราวจะผ่านมาหลายร้อยปีแต่เรื่องสถานที่แห่งนี้ก็ยังคงมีเรื่องเเล่าและตำนาน เป็นสถานที่แห่งความทรงจำที่รวบรวมเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ แถมยังมีมุมถ่ายรูป พื้นที่ของคุกขี้ไก่นั้นไม่ได้ใหญ่โตอะไร แต่ใกล้ร้านอาหารทะเลหลายร้าน หากอยากหาข้อมูลประวัติศาสตร์ที่แห่งนี้เหมาะแก่การมาเที่ยว และถัดจากคุกขี้ไก่ก็ยังมีที่ท่องเที่ยวอีกหลายที่ให้ได้ไปต่ออีกเพียบ หากจะมาเที่ยวจันทบุรี ให้เลือก โรงแรม ที่จันทบุรี เพราะเที่ยววันเดียวคงไม่พอแน่นอนค่ะ

Credit : Google
Credit : https://www.thepeakchan.co.th/%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%82%E0%B8%B5%E0%B9%89%E0%B9%84%E0%B8%81%E0%B9%88/